Bugünkü yazımda İcra ettiğim meslek hakkında bilinmesi gerekenleri serbest meslek mensubu olarak geçilecek yolları, yapılması gerekenleri belirtip kendi bakış açımla mesleğin artısını, eksisini bu mesleği kimlerin yapması, kimlerin yapmaması gerektiği hakkında nacizane görüşlerimi paylaşacağım.
Anlatacağım konu başlıkları şunlardır;
- Öncelikle Serbest Muhasebeci Mali Müşavir kimdir? Hangi İşleri yapabilir?
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik mesleği 3568 sayılı
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile
düzenlenmiştir.
3568 sayılı meslek yasasının amacı, işletmelerde
faaliyetlerin ve işlemlerin sağlıklı ve güvenilir bir şekilde işleyişini
sağlamak, faaliyet sonuçlarını ilgili mevzuat çerçevesinde denetlemeye,
değerlendirmeye tabi tutarak gerçek durumu ilgililerin ve resmi mercilerin
istifadesine tarafsız bir şekilde sunmak ve yüksek mesleki standartları
gerçekleştirmek üzere Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik mesleğini,
hizmetlerini ve mesleki kuruluşları düzenlemek.
Bu Kanun hükümlerine göre meslek icrasına hak kazananlara
'Serbest Muhasebeci Mali Müşavir', 'Yeminli Mali Müşavir' denir.
Kabaca, işletmelerin, şirketlerin muhasebelerini tutan, fatura kayıtlarını yapıp, aylık, yıllık ya da münferit beyannamelerini onaylayıp vergi durumu hakkında bilgi veren aynı zamanda finansal tablolarını denetleyip gerçekliği hakkında onay veren serbest meslek erbaplarıdır diye kısaca tanımlayabiliriz.
Yapabileceği işler;
Gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin;
a- Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat
hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve
beyannameleri ile diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işleri yapmak.
b- Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik,
muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işlerini
düzenlemek veya bu konularda müşavirlik yapmak.
c- Yukarıdaki bentte yazılı konularda, belgelerine
dayanılarak, inceleme, tahlil, denetim yapmak, mali tablo ve beyannamelerle
ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim,
bilirkişilik ve benzeri işleri yapmak.
Meslek Mensubunun yaptığı işler:
– Serbest iş yapan kişilerin, resmi ve özel kurumların
gelirlerini ve giderlerini, çeşitli adlardaki (işletme defteri, serbest meslek
kazanç defteri vb.) defterlere kaydeder,
– Kişi veya kuruluşların yükümlü oldukları vergi
beyannamelerini düzenler,
– Kişi ve kuruluşlar adına vergi daireleri ile uzlaşma
işlemlerini gerçekleştirir, özel kurumların Sosyal Sigortalar Kurumu ile
ilişkilerini düzenler,
– Kamu kurumları ile teşebbüs ve işletme sahipleri arasında
hakemlik yapar,
– Gerçek ve tüzel kişilere ait işletmelerin, muhasebe
sistemlerini kurar, geliştirir, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve
bunların uygulamaları ile ilgili işlerini düzenler veya bu konularda
danışmanlık yapar,
– Belgelere dayanarak inceleme ve denetim yapar, mali tablo
ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş bildirir, rapor düzenler,
tahkim, bilirkişilik vb. işleri yapar,
– Şirketlerin ortaklık ve tasfiye işlemlerini yerine
getirir,
– Vergi İdare Mahkemeleri ve adli yargıda, sermaye artırımı
ve bankalara sunulan bilançoların incelenmesi vb. konularda bilirkişilik yapar,
– Fizibilite raporları hazırlar (Yatırımlar,ilaç fiyatları
tespit ve değerlendirilmesi, sermaye piyasası kurulu ve diğer kuruluşlarca
yaptırılacak muhasebe denetim işlemlerinde, fon kaynaklı kredilere ilişkin
tespit işlemlerinde vb.).
- Ruhsat alma aşamasına kadar Smmm sınav süreci
Bu sürece başlarken Öncelikle SMMM Staj başlatma sınavını vermeniz gerekiyor. Tabi bundan daha önce üniversitelerin ilgili bölümünden lisans ya da yüksek lisans mezunu olmak gerekli ( Hukuk,
iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal
bilimler dallarında eğitim veren fakülte ve yüksek okullardan veya denkliği
Yüksek öğretim Kurumunca tasdik edilmiş yabancı Yüksek öğretim Kurumlarından ).
Kısaca Lisans mezunu oluyorsunuz ve staja başlatma sınavına girmeyi hakediyorsunuz. ( Staj başlatma sınavından aşağıda ayrıntılı olarak bahsedeceğim ) Staj sınavını kazandıktan sonra bağlı bulunduğunuz ilin odasına 3 Sene boyunca staj yapmak üzere staj dosyanızı açtırıyorsunuz. Staj Süresini başarıyla bitirdikten sonra SMMM Yeterlilik sınavına girmeyi hakediyorsunuz.
Kısaca Lisans mezunu oluyorsunuz ve staja başlatma sınavına girmeyi hakediyorsunuz. ( Staj başlatma sınavından aşağıda ayrıntılı olarak bahsedeceğim ) Staj sınavını kazandıktan sonra bağlı bulunduğunuz ilin odasına 3 Sene boyunca staj yapmak üzere staj dosyanızı açtırıyorsunuz. Staj Süresini başarıyla bitirdikten sonra SMMM Yeterlilik sınavına girmeyi hakediyorsunuz.
- Staj başlatma ve Yeterlilik sınavları hakkında bilinmesi gerekenler
Staj Başlatma Sınavı:
Sınav konuları ;
Konular çok yoğun gibi gözükmesine karşın korkulduğu kadar zor olmamakla beraber dsiplinli bir şekilde çalışmak kaydı ile sınavı kazanmak için 3 ay hazırlanmak ilk seferde kazanmak için yeterli olacaktır.
Sınav Puanı cevapların standart sapmasına göre belirleniyor. Yani herkesin yapabildiği bir sorunun katsayısı çok düşükken çok az kişinin yapabildiği bir sorunun katsayısı yüksektir. Bundan şu sonucu çıkartabiliyoruz; Maliyet soruları tarih sorularından çok daha fazla öneme sahiptir. Çünkü herkes tarih sorularını kolaylıkla yapabilirken maliyet sorularında aynı başarıyı yakalanmayabiliniyor.
Zor bir sorunun puanı kolay bir sorunun puanından çok daha yüksek olmasından kaynaklı olarak ilgili dönemin sınavının zor olacak olması dezavantajdan ziyade avantaj bile olabilmektedir. Bundan aynı zamanda şu sonucu da çıkartabiliyoruz herkes birbirinin rakibidir ve rakiplerimizden ne kadar daha fazla net çekebilirsek puanımızda ona göre artacaktır.
Örneğin; ben 2014 mart döneminin sınavına girdiğimde 74 netle 74 puan alıp Mersin 1.liği ve Türkiye derecesi yapabildim fakat bir dönem önce aynı netle sınavı geçemeyenler olmuştu. Aynı zamanda 74 netin ne kadarının hangi alandan yapıldığının önemli olmasından dolayı 74 netle geçip
74 netle kalanlara da rastlanabiliyor. Fakat ben tarih ya da türkçe yapmıyim o zamanı maliyette değerlendirim yaklaşımı çok yanlış bir yaklaşım tarzıdır. Her derse hakettiği ölçüde değer vermek en mantıklı yaklaşım olacaktır.
Fakat 2015 yılından önce SMMM Staja Giriş Sınavını Kazananlar Sermaye Piyasası Mevzuatı dersinden muaftır.
Sınav klasik usulde yazılı olarak yapılmaktadır ve her dersten ayrı ayrı sorumluluk vardır. Örneğin Temmuz döneminde 8 dersten sınava giren biri sadece 5 dersten geçip 3 dersi bir sonraki sınava bırakabilir. Bir sonraki sınavda sadece 3dersten sorumludur ve o 3 dersinde 2sini geçip 1 tanesi bir sonraki sınava bırakabilir. Bu şekilde 3 yıl içinde 9 sınavda toplam 8 dersi vermek zorundadır. Veremeyenler 6 ay sınava giremeyip tekrardan yeterlilik sınav dosyası açtıracaklardır.
Benim düşünceme göre Yeterlilik sınavının konuları Staj Başlatma sınavının konularından daha kolaydır. Fakat sınava hazırlanmak çok daha zordur. Çünkü sınav klasik usulde yapıldığından ezberinizin ve yorumlama kabiliyetinizin çok iyi olması ve bol bol kanun okumanız gerekmektedir. Bununla birlikte geçmiş yıl sorularının formatı dışına çok çıkılmadığından, geçmiş yıl sorularına anlamaya çalışarak çalışmak bir çok dersi geçmek için yeterli olacaktır.
Standart Sapma gibi bir puanlama sistemi olmadığından sınava girenler arasında bir rekabet de söz konusu değildir. Girilen her bir dersten en az 50 puan alınması gerekmektedir. Ruhsatı alabilmek için bu toplam 8ders bir de staj süresi içinde bağlı olduğunuz Mali Müşavirin Tezkiye notlarının ortalamasının da en az 60 olması gerekmektedir.
Sınavlar Ankara, İzmir ve İstanbul'da yapılmaktadır.
Sürecin sonuna kadar yapılan toplam maliyeti şöyle hesaplayabiliriz;
Başka bir ilde sınava girecek için Ortalama minumum toplam yol masrafı: 500 TL
Toplam SMMM olma bedeli: 18.655 TL
Staj dosyasını tamamlayıp, staja başlamak için başvuru yapan
stajyerler 5786 sayılı Kanunun 6.maddesine göre staja başlama değerlendirmesine
katılacaklardır . Bu değerlendirmede 60 ve üzerinde not alanlar staja başlama
hakkına kavuşacaktır. Başvuru ayları Nisan, Ağustos ve Aralık'tır.
Sınav test usulü yapılmakta ve 60 puan alma zorunluluğu
bulunmaktadır.
Sınav konuları ;
GENEL KÜLTÜR VE GENEL YETENEK (30 soru)
*Türkçe
*Matematik
*Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
*Yabancı Dil (ingilizce, fransızca, almanca seçiminize bağlı)
ALAN BİLGİSİ (100 soru)
*Muhasebe
- Finansal Muhasebe
- Muhasebe Standartları
- Maliyet Muhasebesi
- Mali Tablolar Analizi
- Denetim
*İktisat
*Maliye
*Hukuk
- Meslek Hukuku
- İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
- Vergi Hukuku
- Ticaret Hukuku
- Borçlar Hukuku
Konular çok yoğun gibi gözükmesine karşın korkulduğu kadar zor olmamakla beraber dsiplinli bir şekilde çalışmak kaydı ile sınavı kazanmak için 3 ay hazırlanmak ilk seferde kazanmak için yeterli olacaktır.
Sınav Puanı cevapların standart sapmasına göre belirleniyor. Yani herkesin yapabildiği bir sorunun katsayısı çok düşükken çok az kişinin yapabildiği bir sorunun katsayısı yüksektir. Bundan şu sonucu çıkartabiliyoruz; Maliyet soruları tarih sorularından çok daha fazla öneme sahiptir. Çünkü herkes tarih sorularını kolaylıkla yapabilirken maliyet sorularında aynı başarıyı yakalanmayabiliniyor.
Zor bir sorunun puanı kolay bir sorunun puanından çok daha yüksek olmasından kaynaklı olarak ilgili dönemin sınavının zor olacak olması dezavantajdan ziyade avantaj bile olabilmektedir. Bundan aynı zamanda şu sonucu da çıkartabiliyoruz herkes birbirinin rakibidir ve rakiplerimizden ne kadar daha fazla net çekebilirsek puanımızda ona göre artacaktır.
Örneğin; ben 2014 mart döneminin sınavına girdiğimde 74 netle 74 puan alıp Mersin 1.liği ve Türkiye derecesi yapabildim fakat bir dönem önce aynı netle sınavı geçemeyenler olmuştu. Aynı zamanda 74 netin ne kadarının hangi alandan yapıldığının önemli olmasından dolayı 74 netle geçip
74 netle kalanlara da rastlanabiliyor. Fakat ben tarih ya da türkçe yapmıyim o zamanı maliyette değerlendirim yaklaşımı çok yanlış bir yaklaşım tarzıdır. Her derse hakettiği ölçüde değer vermek en mantıklı yaklaşım olacaktır.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olabilmenin önündeki son
engel olan SMMM Yeterlilik Sınavı ise;
Sınav Ankara Üniversitesi tarafından hazırlanmakta, 8 ders konusu (2015 yılından önce SMMM Staja
Giriş Sınavını Kazananlar için 7 ders) üzerinden ayrı ayrı klasik usulde yazılı
olarak yapılmaktadır.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik sınav konuları:
1) Finansal Muhasebe
2) Finansal Tablolar ve Analizi
3) Maliyet Muhasebesi
4) Muhasebe Denetimi
5) Vergi Mevzuatı ve Uygulaması
6) Hukuk; Ticaret Hukuku, Borçlar Hukuku, İş Hukuku, SSK ve
Bağ-Kur Mevzuatı, İdari Yargılama Hukuku
7) Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik Meslek Hukuku
8) Sermaye Piyasası Mevzuatı
Fakat 2015 yılından önce SMMM Staja Giriş Sınavını Kazananlar Sermaye Piyasası Mevzuatı dersinden muaftır.
Sınav klasik usulde yazılı olarak yapılmaktadır ve her dersten ayrı ayrı sorumluluk vardır. Örneğin Temmuz döneminde 8 dersten sınava giren biri sadece 5 dersten geçip 3 dersi bir sonraki sınava bırakabilir. Bir sonraki sınavda sadece 3dersten sorumludur ve o 3 dersinde 2sini geçip 1 tanesi bir sonraki sınava bırakabilir. Bu şekilde 3 yıl içinde 9 sınavda toplam 8 dersi vermek zorundadır. Veremeyenler 6 ay sınava giremeyip tekrardan yeterlilik sınav dosyası açtıracaklardır.
Benim düşünceme göre Yeterlilik sınavının konuları Staj Başlatma sınavının konularından daha kolaydır. Fakat sınava hazırlanmak çok daha zordur. Çünkü sınav klasik usulde yapıldığından ezberinizin ve yorumlama kabiliyetinizin çok iyi olması ve bol bol kanun okumanız gerekmektedir. Bununla birlikte geçmiş yıl sorularının formatı dışına çok çıkılmadığından, geçmiş yıl sorularına anlamaya çalışarak çalışmak bir çok dersi geçmek için yeterli olacaktır.
Standart Sapma gibi bir puanlama sistemi olmadığından sınava girenler arasında bir rekabet de söz konusu değildir. Girilen her bir dersten en az 50 puan alınması gerekmektedir. Ruhsatı alabilmek için bu toplam 8ders bir de staj süresi içinde bağlı olduğunuz Mali Müşavirin Tezkiye notlarının ortalamasının da en az 60 olması gerekmektedir.
Sınavlar Ankara, İzmir ve İstanbul'da yapılmaktadır.
Sürecin sonuna kadar yapılan toplam maliyeti şöyle hesaplayabiliriz;
Staj Dosya ve Başvuru Bedeli :
1.000,00 TL
Staja Giriş Sınav Bedeli :
170,00 (İlk Seferde Kazanıldığı Düşünüldüğünde)
Staj Başlatma Hazırlık Kursu :
1.250,00 (yaklaşık olarak)
Eğitim CD Ücreti : 720,00 TL
Yüksek Lisans: 7.500 (staj süresini 2 seneye düşürmek isteyenler için)
SMMM ilk Başvuru Bedeli :
385,00 TL
SMMM Yeterlilik ders Başına ücret: 880 TL (8*110 ) (ilk seferde tüm dersleri verenler için)
SMMM Yeterlilik Kurs Bedeli :
1.250,00 TL
Odaya Kayıt ve Ruhsat Bedeli = 5.000 TL (Yaklaşık olarak)Başka bir ilde sınava girecek için Ortalama minumum toplam yol masrafı: 500 TL
Toplam SMMM olma bedeli: 18.655 TL
- Staj süreci
- Yılda 3 dönem staj başvuru dönemidir. Bu dönemler Nisan, Ağustos ve Aralık aylarının (1-30) arasıdır.
- Staja başlama sınavını kazandıktan sonra 3 yıl içerisinde staj yeri bulup, stajın başlatılması zorunludur. Aksi taktirde dosya iptal edilmektedir.
- Staj, staja başlama sınavını kazandıktan sonra ilgili dönemde başlatılır. Örneğin,
Aralık 2013 döneminde başvurdunuz sınavı kazandınız staj
01.05.2014 ,
Nisan 2014 döneminde başvurdunuz sınavı kazandınız staj
01.09.2014 ,
Ağustos 2014 döneminde başvurdunuz sınavı kazandınız staj 01.01.2015
tarihinde başlar.
- Sınavı kazanan adayların staj başlatabilmesi için, Mayıs, Eylül ve Ocak aylarının 1-10 arasında gerekli evrakları toplayıp SSK girişinin yapılması gerekmektedir.
- SMMM/YMM bürolarında veya şirketlerinde stajyer sınırlaması yoktur. Yeni kanuna göre ticari işletmelerde de bu sınırlama kaldırılmıştır. Şirketlerde de meslek mensubu sayısı kadar aday staj yapabilir.
Herhangi bir şirkette mi yoksa SMMM Bürosunda mı staj yapmak gerekiyor sorusu hepimizin kafasına takılan bir sorudur. Ben Stajımı SMMM Bürosunda başlatıp yine aynı yerde bitirdim. Her iki yerinde kendine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır.
Burada aslında kendinize koyduğunuz hedef çok önemlidir. Gelecekte Ön muhasebe ya da İç bünyede resmi muhasebesini tutan bir şirkette mi çalışmak istersiniz yoksa büromu açmak istersiniz? Ya da çeşitli sektörde yer alan firmaların resmi muhasebe işlemlerini mi öğrenmek istersiniz yoksa tek bir sektöre hakim olmak mı istersiniz? Eğer mali müşavir bürosu açma hedefiniz varsa muhakkak büroda çalışılması gerekmektedir. Herkesin de Bildiği gibi Şirketler bürolara göre biraz daha fazla ödeme yapmakla birlikte öğrenebileceğiniz şeyler biraz daha kısıtlı olabiliyor.
Tabi bunlarla birlikte Hangi SMMM'nin yanında ya da hangi şirkette staj yapacağınız da çok önemli. Örneğin ben staja başladığım ilk zamanda dalgınlıkla patronumun hesabına para yatırmak yerine kredi kartına para yatırınca işimden oldum :) Daha sonraki çalıştığım yerde ise tam aksine yaptığım hatalar hep hoş görü ile karşılanıp özgüvenimin tavan yapmasını sağladı diyebilirim.
Staj süresi boyunca muhasebe bürosunda öğrenmem gerekenleri şu şekilde hedeflemiştim;
- Faturaları ve diğer belgeleri tanımak
- Faturaların Alış Satış Kaydını uygun muhasebe kodlarıyla yapabilmek
- Kullanılan programa kapsamlı olarak hakim olabilmek
- Tek düzen Hesap planına hakim olabilmek
- kdv, muhtasar beyannameleri ve ssk prim ve hizmet bildirgelerini gönderebilmek
- SGK İşlemlerini yapabilmek
- Dönem sonu muhasebe işlemleri
- Ticaret Odası ile ilgili tescil işlemleri (şirket kuruluşları, sermaye artışı vs.)
- Maliye ile ilgili resmi işlemleri yürütme(işe başlama, bırakma vb diğer dilekçeler)
- Finansal tabloları düzenleyip okuyabilme
- Yabancı Dili geliştirmek ve Finansal Tabloları yabancı dilde kullanabilmek
Bunları eksiksiz yerine getirebilen kişilerin muhasebe uygulamalarıyla ilgili bir sorun yaşayacağını düşünmüyorum. Fakat kişinin Mali Müşavirlik mesleğini icra edebilmek için ise vergi mevzuatına, meslek hukukuna , iş ve sosyal güvenlik hukukuna, ticaret hukukuna, maliyetlendirmelere tam olarak hakim olmayı ve mükellefleriyle etkili iletişim kurabilmesi gerektirmektedir.
Yazımı okuyanları bilmedikleri hususlar da birazcık da olsa aydınlatabilmişsem ne mutlu bana ayrıca sorusu olanların sorularını maille zevkle cevaplandırabilirim.
Sürçü Lisan ettiysek affola
Selamlar
